คติชีวิต

          ท่านผู้อ่านบางท่านอาจคิดว่า เรื่องชาดกเป็นเรื่องปรัมปราไม่เหมาะที่จะนำมาเล่ากับคนสมัยใหม่ ในข้อนี้ ถ้ามองในเรื่องท้องนิทานซึ่งเป็นเพียงเปลือกชั้นนอกอาจเป็นจริง แต่เนื้อธรรมที่ท่านสอนแทรกไว้เป็นแก่นชาดกแต่ละเรื่อง ยังเหมาะที่จะนำมาสอนได้ทุกยุคทุกสมัย ของเก่าที่จะต้องดัดแปลงใหม่ ก็ต่อเมื่อของสิ่งนั้นยังมีการเปลี่ยนแปลง ไม่คงที่ แต่สิ่งที่ยุติแล้วแม้จะยังเรียนอยู่ เป็นเวลานานนับด้วยเป็นพัน ๆ ปี ก็ยังคงทันสมัยอยู่นั้นเอง วิชาแพทย์ที่ยกย่องว่าเป็นวิชาการสมัยใหม่ก็เรียนเรื่องร่างกายมนุษย์ ซึ่งเป็นระบบเก่าแก่ดั้งเดิมมาแต่ปฐมกำเนิดมนุษย์ โครงสร้างของมนุษย์ไม่เคยมีการเปลี่ยนแปลง จึงยังเป็นสิ่งทันสมัยที่แพทย์จะต้องนำมาศึกษาตลอดไป

          ธรรมของพระพุทธองค์ก็เช่นกัน เป็นสิ่งยุติไม่มีการเปลี่ยนแปลง เช่น เมตตาความรักต่อกัน เคยสอยกันว่าเป็นของดีมาแต่เริ่มศาสนา แม้เวลาจะล่วงมาหลายพันปี เมตตาก็ยังเป็นของดีที่สังคมต้องการอยู่ทุกยุคทุกสมัย ส่วนความชั่ว เช่น การเบียดเบียนกัน รังแกกัน เป็นของไม่ดีมาแต่ดึกดำบรรพ์ สมัยนี้และต่อไปจะไม่มีทางกลายเป็นที่นิยมของสังคมได้ ธรรมะของพระพุทธองค์เป็นสัจธรรมที่ยุติแล้ว จึงเหมาะที่จะนำมาศึกษาได้ทุกยุคทุกสมัย

          รูปสังคมมนุษย์สมัยก่อนกับปัจจุบันอาจเปลี่ยนแปลงรูปไปมากก็จริง แต่สิ่งที่บุคคลจะพึงปฏิบัติต่อกันก็คงยังต้องใช้หลักธรรมตามแบบของสังคมดั้งเดิมอยู่

          เรื่องในชาดกชุดนี้แม้จะเป็นเรื่องที่สอนธรรมแก่คนสมัยโน้นก็ตาม คนสมัยใหม่ก็ยังทิ้งธรรมะนั้น ๆ ไม่ได้ จึงหวังว่าจะเกิดประโยชน์แก่ท่านผู้อ่านบ้างพอสมควร